Kalmoes

Zo nu en dan zie je weer eens  Kalmoes. In de slootkant. Ik heb de indruk dat die soort ook betere tijden gekend heeft. Je moet er wel naar zoeken, de bloem heeft geen uitbundige kleur zoals de Gele Lis of het Kattenkruid, het is de vorm van de bloem die het een opvallende verschijning maakt. Een heel apart geval. We noemen het een bloeikolf. Hij behoorde vroeger, tot de familie van de Aronskelken, maar met nieuwere classificatie-regels (APG, gebruikt DNA als norm) is het een aparte familie geworden: de Kalmoesfamilie.
De bloemen zitten met honderden in de kolf, ze zijn tweeslachtig ( ♂ en ♀), na bevruchting ontstaat er een bes ( denk aan de kolf van een rijpe Aronskelk), maar in onze contreien wordt er nooit één rijp. De plant moet het vooral hebben van ongeslachteljke voortplanting.
De Kalmoes heeft een aparte geur en smaak, hij werd/wordt gebruikt bij het maken van kruidenbitters ( Berenburg). Hij schijnt ook nog gebruikt te worden in de apotheek.
Nog een kenmerk: langs sommige bladranden staan dwarse ribbeltjes.


Goed weekeinde 

Kleine Zomervlinder

Naast de nachtlamp zat op de bruine planken van de schuur, deze nachtvlinder. Het is een spanner. Wereldwijd zijn er 20.000 beschreven soorten, in Nederland en Belgie zijn er ongeveer 300 soorten spanners. Dit is de Kleine Zomervlinder ( Hemithea estivaria). Over de lichtgroene, een prachtige kleur vind ik, vleugels lopen golvende dwarslijnen, aan de vleugelranden zit een geblokte franje en de achtervleugel steekt een beetje uit.  Kenmerkende eigenschappen. Een echte nachtvlinder, ze komen af op licht ( daarom zat íe ook naast de lamp) In het donker worden de waardplanten bezocht. Overwintert als jonge rups en verpopt zich in het voorjaar tussen de bladeren van de waardplant. Dit kunnen diverse loofbomen en struiken zijn. Geen specifieke soorten.
Het is een gewone soort die verspreid in het land voorkomt.

Pilot Lisdodde en de vogels.

Zo ziet het landschap achter de Nieuwe Begraafplaats in Wilnis er momenteel uit. De foto is genomen vanaf de Oude Spoorbaan ( de Hondenallee, in dat klein uurtje dat ik daar was heb ik er wel 10 gezien, vandaar mijn bedenksel). Plasdras, dijkjes ( op de voorgrond één ) om tenminste 6 percelen, in de oude sloot staan donkerbruine  afgestorven Waterzuringen en rechts op de foto Grote Lisdoddes (stonden er al). In de verte op het volgende perceel een stel Grauwe Ganzen. Nog verder weg een stukje Ringdijk van de Polder Groot Mijdrecht, locatie Marickenland. Ik was er gisterochtend met telescoop want de meeste vogels zaten behoorlijk ver weg.
Het is de bedoeling dat men de percelen plasdras zet, op de foto inmiddels zichtbaar. Niet voor de vogels maar voor de Lisdoddes. Het is een pilot van de provincie (?): men gaat 6 ha. ( in middels begonnen) weiland beplanten met Grote Lisdoddes. De naam pilot zegt al dat het een proef is: kunnen de Lisdoddes met hun groot wortelstokstelsel bijvoorbeeld de bodemdaling tegen houden,  draagt het gewas bij aan een betere waterkwaliteit, is het gewas misschien te gebruiken aks veevoer? Als de onderzoekers positieve resultaten waarnemen dan worden in Marickenland 50 ha. vol geplant. Zie ook de website Marickenland. Er is zelfs een Lisdoddeblog.

Vogels.
Ik werd op de pilot geattendeerd door Coby Visser van de Agr. Natuur Vereniging, zij verwacht veel vogels. Dit kan ik sinds gisterochtend beamen. Vanaf de Oude Spoorbaan kun je net over het lange riet kijken, gebruik wel een kijker, of een telescoop. Veel vogels zitten wat verder weg. Uiteraard veel Grauwe Ganzen (250);Krakeend(4); Wilde Eend (80);Kievit (150); Kleine Plevier gehoord(1); Grutto(10); Kemphaan (2)'Watersnip(120); Oeverloper (3); Witgat(40);Tureluur (2); Bosruiter(20); Spreeuw (400). Verder een paar Hazen. Soms staken alleen de oren boven het gras uit.
Een nieuw natuurgebied erbij! Aanbevolen. Zie kopfoto.

Pulicaria dysenterica

In een natuurvriendelijke oever bij Gijs in Demmerik: Heelblaadjes ( Pulicaria dysenterica). Een composiet net zoals bijvoorbeeld het Madeliefje. In de bloem zowel lintbloempjes ( langs de randen) als buisbloempjes ( vormen het hartje).
Heelblaadjes werd vroeger gebruikt om wonden te genezen, het diende ook als middel tegen vlooien ( een vlo is in het latijn Pulex) en de naam dysenterica verwijst naar dysenterie. Deze ziekte kon ook met Heelblaadjes bestreden worden. Dysenterie kwam vroeger veel meer voor, het is een zware diarree, vaak met bloed in de ontlasting. In Brabant werd het dan ook wel Rode Loop genoemd. Wordt verspreid door bacterien en amoebe's. Hygiene, of juist een tekort daaraan, speelde een belangijke negatieve rol.

Soay-schapen

Bij een hobbyboer in polder Derde Bedijking liep op het erf een groep schapen. Klein van stuk en n.b. alle gehoornd. Krom, naar voren gedraaid. Verschillende kleuren, de meeste zwart of lichtgrijs. Ze hadden wel allemaal een groen merkje aan de hals, die worden dus ook al geregistreerd. Foto genomen. ( Foto's, genomen met m'n nieuwe compactcamera, vertoonden de laatste dagen allemaal in het midden onscherpte en een lichtere vlek. Zoeken, blijkt dat er wat zweet op de lens zit!! Met lensschoonmaakvloeistof van Vogelbescherming schoon gemaakt).
Ik heb op Google gezocht naar schapen met kromme horens: Er kwamen Soay- schapen uit. Een ras van de St.Kilda-archipel ten westen van de Hebriden in de Atlantische Oceaan. Sinds de eilandbewoners in 1933 werden verhuisd naar de vaste wal, is deze populatie verwilderd en houdt  goed  stand. Er zijn geen grote predatoren, die de groep benadelen. Geen wonder dat  allerlei biologen onderzoek doen naar het ontwikkelen van de natuurlijke selectie in deze populatie. De schapen hebben een haarvacht die geruid wordt, er wordt sinds de verwildering niet meer geschoren.
De schapen zijn vernoemd naar het eiland Soay ( spreek uit sóì) nog geen 4 km²  groot. Het ligt ten Noord-Westen van Hirta, het hoofdeiland. Leuke hobby.

Verstoring.

De jonge Grauwe Ganzen kunnen inmiddels ook vliegen en doen dapper mee met de grote groep. In Demmerik vlogen er zo'n 600 Grauwe  op. Er gingen veel meer vogels de lucht in, dus ik denk aan verstoring door een mens. Wandelaars op de oude spoorbaan? Ganzen laten zich nauwelijks opjutten door een Slechtvalk, een enkele bangerik reageert. Deze verstoring was heftiger. Helicopters zijn ook berucht bij ganzen, maar daar reageren de andere soorten niet op.
De jongen op de foto zijn te herkennen aan de wat fletsere snavel, niet die oranje winterpeen van de oude vogels en ze zijn nog net niet volgroeid. Vergoot de foto maar eens.

Goed weekeinde.

Lisdodde , de Kleine of de Grote ?

Ik ontdekte in een sloot van de familie Van Zijl, Demmerikse Kade, de Kleine Lisdodde. Hij is wat slanker dan z'n neef de Grote Lisdodde en heeft, makkelijk om te zien, smallere bladeren. Ter vergelijking: ik heb hier onder een foto met de Grote opgenomen. In hoogte ontlopen ze elkaar maar weinig. Verder is het vruchtpluis-gedeelte van de Kleine ook smaller.
De bladeren van beide soorten zitten als bij een Prei rond de stengel. We noemen dit een rijdende bladstand.
Dan het woord Lisdodde: na enig zoeken kwam ik op de website van Etymologiebank.nl en vond daar uitgebreide beschrijvingen van het woord Lisdodde. Het eerste deel, Lis, zou te maken hebben met de gelijkenis op de Gele Lis, dezelfde brede bladeren en dezelfde groeiplaats, n.l. in het water langs de kant. Dodde is een eeuwenoud woord en zou propachtige dikte betekenen. Dit slaat op de bloeiwijze.
Beide soorten planten zich vooral voort door de stevige wortelstokken ( ongeslachtelijke voortplanting) Het zaadpluis (geslachtelijke voortplanting) heeft wat voortplanting betreft niet zoveel effect.
Volgende week kom ik met een logje over de Pilot Lisdodde als onderdeel van het project Marickenland.