Atlasproject Lieveheersbeestjes

Waarneming.nl  gaat samen met EIS (kenniscentrum voor insecten en andere ongewervelden) en de Ned. Entomologische Vereniging de verpreiding van Lieveheersbeestjes in kaart brengen. Doel: het uitbrengen van een Atlas in 2017. In Nederland komen zo'n 60 soorten Lieveheersbeestjes voor, er zijn algemeen voorkomende en er zitten  ook zeldzamere soorten tussen. Je kunt het beste in je tuin beginnen en als je geen tuin hebt in het gemeenteplantsoen om de hoek. De soorten kun je op naam brengen met de zoekkaart voor tuinsoorten ( www.eis-nederland.l/lhb). Wil je je verder verdiepen dan kun je de als PDFbestand beschikbare Veldklapper Lieveheersbeestjes downloaden ( eind maart).Heb je een probleem en kom je er niet uit ga dan naar het Keverforum. Iedereen kan waarnemingen door geven, daar moet wel een foto bij van de waargenomen soort.

Ik doe mee.

Grauwe Gans

Gister was ik bij m'n andere weidevogelboer in Demmerik. Verschillende Kieviten baltsten er op los. Meestal zijn de Kieviten hier wat later met het maken van een nest. Er waren nog maar weinig Grutto's. In de verte hoorde ik een Tureluur. Het drietal is weer compleet, ik moet zeggen viertal, ook het jaarlijkse paartje Scholeksters was aanwezig. Er is een perceel weiland bij gekomen, een ruilverkavelingsruil zo begreep ik. Ook daar even gekeken, in voorgaande jaren zag ik vaak de drukte op dat weiland. Nu nog niks te zien. Wel een Grauwe Gans die zich drukte, plat op de grond. Vreemd gedrag, ken ik niet. Dichterbij gekomen ging de gans met veel herrie op de wieken. Ik vermoedde een nest in de walkant. Niet dus. Een rondje gelopen en toen ging er een andere Grauwe Gans met nog veel meer herrie half vliegend en struikelend naar de overkant van de tocht. Een nest met 5 eieren achterlatend, bebroed.  De gans die zich drukte was natuurlijk het mannetje. Mooi groot nest, maar wel van een Grauwe Gans. Ik ben geen fan van ze, wetend wat ze allemaal aanrichten in de polder. Maar ik heb geen moment overwogen om wat aan het GG-probleem te doen. Zo'n nest is toch een pracht gezicht.  Ik had ook niks bij me. Als je de eieren stuk gooit beginnen ze ergens opnieuw. Ik heb toch een zwak voor broedende vogels, ook al is het een GG.

Goed weekeinde.

Katjes

Veel wilgen staan in volle bloei, ik ontdekte deze Kat(?)wilg ( Salix viminalis) vanochtend in polder Demmerik. De hele boom in  gele glorie , een schitterend gezicht. De wilg is tweehuizig, d.w.z. er zijn mannelijke bomen, zoals deze, en vrouwelijke. Op de foto  de mannelijke meeldraadkatjes, ze produceren stuifmeel dat door  hommels en bijen  naar de vrouwelijke stamperkatjes op andere bomen getransporteerd wordt. De grijze katjes op de foto zijn nog niet rijp, die komen nog. Salix wijst op salicylzuur, een pijnstillende stof. Zit bijvoorbeeld in aspirine. Vroeger werd op een wilgetak gekauwd om pijn kwijt te raken. Viminalis betekent buigzaam. Buigzame takjes.

Het eerste broedsel van de Kievit op dit perceel 2015.

Een prachtig nestje en prachtige eieren. Je ziet dat de eieren nog geheel schoon zijn, de laatste dagen  gelegd dus. Naarmate de vogels langer op het nest zit worden de eieren meestal wat goor door het vuil dat de vogels aan de poten meenemen. Vogels is geen drukfout, zowel mannetje- als vrouwtje-Kievit broeden. Het vrouwtje meestal wat langer.Voor een kale maisakker zitten er behoorlijk wat strootjes in het nest verwerkt, daar hebben ze dagen over gedaan. Ook het vrouwtje gooit strootjes in het nest. Ik heb de indruk dat dat ook tijdens het broeden doorgaat. De eieren liggen met de punten naar het midden, zo is de oppervlak het kleinst. Als je een Kievit, de meeste soorten trouwens, op het nest ziet "neerdalen" laat hij/zij de borstveren hangen en komen de eieren tegen de broedvlek, met veel bloedvaten,  aan te liggen. Er zit dan geen veertje meer tussen de huid en de eieren, zodat alle warmte naar de eieren kan uitstralen.
Deze Kievit is de 13e maart gaan broeden, de broedduur is plm. 26-28 dagen , dat betekent dat rond de 9e april de eieren uitkomen. 'k Ben zeer benieuwd of de jongen dat redden in de kou. De eerste weken kruipen ze grote delen van de dag en de nacht  tegen de broedvlek aan om zo op te warmen. Niet alleen de kou is een vijand, ook roofvogels, zoals een paartje Buizerds in een nabij gelegen boom, beschouwen dit maisveld als hun prive-tafeltje dekje.  

Doerebout

In ons jongenstaaltje hadden we nog nooit gehoord van een Grote Lisdodde, we noemden deze rietsigaar Doerebout. Dat was een woord uit het Stadsfries, in het gewone Fries heet 'ie Bollepiest. Duidelijk als je weet dat Bolle een stier is.  Wat Doerebout betekent is me volslagen onduidelijk, trouwens Lisdodde kan ik ook niet verklaren. Misschien is Lis een aanduiding. Omstreeks deze tijd beginnen ze te pluizen, het pluis van de zaadjes laten los en vormen na verloop van tijd een hele pluizenbol. Ze waaien met de wind mee. Door wortelstokken planten ze zich sneller voort, hele matten zorgen voor verlanding van een ven of plas.De wortelstokken zijn eetbaar en van het stuifmeel werden wel koeken gebakken. Het pluis is gewild bij de Baardmannetjes, een prachtige rietvogel die z'n nest van het pluis maakt. Ze staan in onze omgeving bijvoorbeeld in de Waverhoek. Een voedselrijke, met dank aan de schijtende ganzen, zure plas water.

Watersnip

De foto van het vorige logje laat de pootafdrukken en de sonderingsgaatjes van  Watersnippen zien. We zijn gewend dat we Watersnippen in of bij het water kunnen waarnemen, zoals bovenstaande foto, die genomen is in de Waverhoek. Hele rijen zitten daar vaak langs de kant van het water. De afgelopen week was ik enkele malen op m'n maisveld, waar ik de weidevogels volg, en bij het lopen over de akker spatte de ene Watersnip na de andere op. Dat gaat al gauw in de richting van de twintig. Ik merk dit elk jaar weer. Op de grond zien zitten doe je ze niet door hun uitstekende camouflage, alleen het zigzag-wegvliegen met meestal een luide schreeuw verraadt hun aanwezigheid. Ze zoeken de zachtste delen van de akker op, let op de grote tenen, en daar gaan ze foerageren met hun lange snavel Deze wordt een behoorlijk eind in de grond gestoken, sonderen noemen we dat, en daar voelen ze met hun uiterst gevoelige snavel of er een prooi verscholen zit in de modder. ( We noemen ze tastjagers, bijv. Kieviten zijn zichtjagers) Deze prooi kunnen ze waarnemen met de "Lichaampjes van Herbst", dit zijn de gevoelige uiteinden van de zenuwen in de snaveltop. Zij zijn gevoelig voor drukverschillen. Een prooi beweegt meestal en dat geeft verandering van druk in de aarde of blubber. De hele snaveltop is omsloten door modder en toch krijgen ze de prooi naar binnen. Dit doen ze, niet door de prooi naar boven te halen, maar door de uiteinden van de twee snavelhelften, de bovenste helft meer als de onderste,  naar buiten te buigen.. Als met een tang wordt de prooi gepakt en naar binnen gewerkt. Dit is bij de meeste steltlopers met lange snavels zo. Dus  de Grutto, maar ook een Bonte Strandloper, die een wat kortere snavel heeft. Als scholier heb ik eens een gewond Bontje in een doos op m'n kamer gehad , ik voerde kleine regenwormpjes en toen vielen  me de buigzame snaveltoppen  al op.
Weidevogelbeheer: 'k Heb vandaag m'n eerste Kievitseieren gevonden, twee in een nest. De boer heeft op 13 maart al een broed Kievitseieren gevonden, deze zit nu te broeden. Als dat maar goed komt met de jongen straks als het nog koud is. Zij is de tiende gaan leggen, nadat ik dat nest ontdekt had. 's Morgens was het nog leeg, misschien heeft ze gewacht tot ik verdwenen was. Bij de nesten hebben we neststokken geplaatst, zodat we makkelijker op afstand met de  kijker kunnen controleren.

Welke vogels waren dit?